Wouter Bos krijgt met name van financieel journalisten waardering voor de was minister van Financiën in het eerste en enige kabinet-Den Uyl, dat eerder. Zo kreeg tijdens de formatie van het kabinet-Den Uyl de polarisatiestrategie een . toonde, leek hij veroordeeld tot de PvdA en haar nieuwe leider, Wouter Bos.

Author: Tygozahn Fenrigor
Country: Cuba
Language: English (Spanish)
Genre: Sex
Published (Last): 13 December 2008
Pages: 354
PDF File Size: 18.61 Mb
ePub File Size: 13.27 Mb
ISBN: 297-9-97420-479-2
Downloads: 19128
Price: Free* [*Free Regsitration Required]
Uploader: Doubei

Meld u aan en ontvang wekelijks de gratis nieuwsbrief, vol historische artikelen, nieuws en aanbiedingen. Contact Adverteren Login Klantenservice Privacy. Tussen sociaaldemocraten en confessionelen box het nooit geboterd. De schaarse kabinetten waarin beiden zitting hadden, werden getekend door hard politiek spel en persoonlijke vetes. Op lezkng december kwam met donderend geraas een einde aan een van de vruchtbaarste coalities uit de Nederlandse politiek: Vanaf hadden de Partij van de Arbeid, de Katholieke Volkspartij, en bij gelegenheid ook de Christelijk-Historische Unie, samen de wederopbouw van Nederland gestalte gegeven.

Maar na dertien jaar was de klad in het rooms-rode huwelijk gekomen. De scheidingsakte werd uiteindelijk opgemaakt door het katholieke Tweede Kamerlid Anton Lucas. Hij diende een amendement in op een kabinetsvoorstel voor tijdelijke belastingmaatregelen.

Minister-president Drees en de andere PvdA-bewindslieden dreigden met aftreden, maar Lucas zette door. Zijn amendement werd aangenomen, en de rooms-rode epoche was ten einde.

Dat confessionelen en sociaaldemocraten het zes kabinetten met elkaar hadden uitgehouden, was een unieke prestatie. Tot was samenwerking tussen deze politieke stromingen ondenkbaar. In november deed voorman Pieter Jelles Troelstra met een handvol volgelingen een halfslachtige en slecht voorbereide revolutiepoging.

Daarmee diskwalificeerden de sociaaldemocraten zich in de ogen van het politieke establishment voor lange tijd als serieuze gesprekspartner. Na de val van het eerste kabinet-Colijn in onderzocht de vrijzinnig-democraat Hendrik Marchant als formateur de mogelijkheid van een regering met de SDAP en de Rooms-Katholieke Staatspartij.

De katholieke fractieleider Willem Nolens antwoordde Marchant: Alleen bij uiterste noodzaak zou de Katholieke Kamerfractie tot deze zeer ongewenscht geachte samenwerking kunnen overgaan.

De Katholieke Kamerfractie ziet niet in, dat deze noodzaak thans reeds aanwezig zou zijn. In navolging van de Amsterdamse hoogleraar politicologie Hans Daudt – inmiddels emeritus – hebben politiek analisten wel geopperd dat de confessionelen altijd aan bovenstaande stelregel zijn blijven vastgehouden.

Dat zou verklaren waarom coalities van sociaaldemocratische en confessionele partijen zeldzaam, en in de regel verre van harmonieus waren. Deze opvatting gaat echter voorbij aan de historische context van Nolens’ uitspraken en de grote veranderingen die de Nederlandse politiek sindsdien heeft doorgemaakt.

Bovendien legt zij de schuld van de moeizame verhouding tussen socialisten en christendemocraten wel erg eenzijdig bij de laatsten. Wie de verschillende centrumlinkse coalities bekijkt die Nederland de afgelopen zestig jaar heeft gekend, ziet dat ook de sociaaldemocraten zich nogal eens contraproductief opstelden.

En dat persoonlijke vetes vaak net zo’n grote rol speelden als vermeende politieke doctrines.

Doorbraak Niet lang nadat Nolens zijn beroemde uitspraak had gedaan, begonnen de sociaaldemocraten zich te ontdoen van hun scherpste ideologische kantjes. In het beginselprogramma van ontdeden de sociaaldemocraten zich van het concept van de klassenstrijd en het internationalisme.

Zo schreef hij op 4 juli aan het partijbestuur: In het gijzelaarskamp in St. Na de bevrijding werden de partijpolitieke scheidsmuren weliswaar weer opgetrokken, maar iets van de ‘geest van Gestel’ bleef hangen. Dat was niet de doorbraak die de nieuwe partij zich had voorgesteld. Maar het feit dat de sociaaldemocraten mochten aanschuiven in een coalitie met de katholieken, en zelfs de premier leverden, was op z’n minst een ‘kleine doorbraak’. De godsvrede tussen confessionelen en sociaaldemocraten zorgde voor de politieke stabiliteit die nodig was om Nederland economisch te herstellen.

  FILOGENIA DE ARTROPODOS PDF

De samenwerking ging goed zolang de wederopbouw nog in volle gang was en achterban en electoraat genoegen namen met een laag bestedingsniveau. Maar halverwege de jaren vijftig groeide de onvrede: Tot ongenoegen van het PvdA-smaldeel in het kabinet.

Van dit optreden wordt een systeem gemaakt,’ aldus minister van Sociale Zaken Ko Suurhoff. De verhouding tussen sociaaldemocraten en katholieken werd tevens verstoord door de vijandige houding van de bisschoppen. Op 1 mei lieten zij een mandement uitgaan, waarin katholieken die lid waren van de socialistische vakbond, linkse kranten lazen of naar de VARA luisterden, werden gedreigd met onthouding van sacramenten.

Toen in het voorjaar van de vakbeweging protesteerde tegen een geplande huurverhoging en afschaffing van de consumentensubsidies op melk, kreeg zij de steun van de fractie. De sfeer in de PvdA was inmiddels om te snijden, temeer omdat zij bij staten- en gemeenteraadsverkiezingen steeds verder wegzakte, terwijl de KVP won. Er leek voor de PvdA weinig te winnen bij het voortzetten van de rooms-rode coalitie. Het amendement van KVP’er Lucas kwam voor de sociaaldemocraten dan ook als een verlossing.

Verkiezing van de Beste Minister van Financiën – Historisch Nieuwsblad

Het bleek echter te laat om het electorale tij te keren. Het zou tot duren voordat de PvdA weer regeringsverantwoordelijkheid kreeg: Het nieuwe verbond was van korte duur. Het kabinet wilde de uitgaven verhogen, maar de Kamer had er geen vertrouwen in dat zij voldoende waren gedekt. En dus moest Cals na zeven maanden alweer naar de koningin.

Zo diep was het wantrouwen dat op het partijcongres van een motie werd aangenomen waarin regeringssamenwerking met de KVP expliciet werd afgewezen. De sociaaldemocraten zouden hun partners voortaan uitsluitend aan de linkerzijde van het politieke spectrum zoeken. Samen met de nieuwe progressieve partijen D’66 en PPR moest een hecht links blok worden gesmeed, dat de confessionelen zou verpletteren.

De confessionele partijen zagen in de tweede helft van de jaren zestig hun kiezersgroep slinken. Nog niet als partij – dat zou zeven jaar later gebeuren – maar als politieke federatie.

De confessionele eenwording was voor de PvdA een extra stimulans om te proberen via een strategie van polarisatie de christelijke partijen uit elkaar te drijven. In won de PvdA met overmacht de verkiezingen. Voor een links meerderheidskabinet met D’66 en PPR kwamen de sociaaldemocraten echter net een paar puzzelstukjes tekort. Echter, met zo min mogelijk concessies. Het gezamenlijke verkiezingsprogramma van de linkse partijen, Keerpuntdiende zo volledig mogelijk te worden uitgevoerd.

Zo kreeg tijdens de formatie van het kabinet-Den Uyl de polarisatiestrategie een nieuwe dimensie: De samenwerking tussen de progressieve partijen en het christelijke smaldeel verliep stroef. Den Uyls houding van ‘slikken of stikken’ zette kwaad bloed bij de KVP-fractie. Een andere splijtzwam was de abortuskwestie. In oktober werd bekend dat in de Bloemenhovekliniek te Heemstede abortussen werden uitgevoerd op foetussen ouder dan twaalf weken.

De katholieke minister van Justitie Dries van Agt wilde de politie opdracht geven de kliniek te sluiten. Zijn progressieve collega’s floten hem terug. Toen anderhalf jaar later een Duitse vrouw een aanklacht tegen Bloemenhove indiende, stuurde Van Agt alsnog de politie eropaf.

  D45H11 DATASHEET PDF

Daarop bezetten actievoerders het pand. De PvdA-fractie verklaarde zich solidair met de demonstranten en ook minister Irene Vorrink schaarde zich achter de bezetting. Opnieuw moest Van Agt de sluiting van Bloemenhove afblazen.

Verkiezing van de Beste Minister van Financiën

In februari kwam Van Agt opnieuw met de PvdA in conflict. Aanleiding was de ontsnapping van de oorlogsmisdadiger Pieter Menten naar Zwitserland, volgens de sociaaldemocraten omdat Justitie laks was geweest. Slechts omdat nieuwe verkiezingen al voor de deur stonden, verbond zij daaraan niet de uiterste consequentie. Vier weken later kwam het kabinet-Den Uyl alsnog ten val, vanwege onenigheid over de grondpolitiek.

Maar omdat er geen progressieve meerderheid in de Kamer was, was hij opnieuw aangewezen op de confessionelen. De PvdA stelde harde eisen en noemde verschillende punten uit haar verkiezingsprogramma ononderhandelbaar. De confessionelen zetten zich schrap: Tijdens de wekenlange formatieonderhandelingen bereikten de altijd aanwezige spanningen tussen Van Agt en Den Uyl een hoogtepunt. De twee politici waren tegenpolen wat betreft karakter en politieke stijl.

Coalities tussen sociaaldemocraten en confessionelen

Den Uyl nam zijn politieke missie uiterst serieus; hij was gedreven, maar ook zwaar op de hand. Van Agt daarentegen liet geen gelegenheid onbenut om de politiek te relativeren. Hij was liever bij een wielerkoers dan in de ministerraad. Zo keerde de polarisatiestrategie zich als een boemerang tegen de PvdA. In plaats van de confessionelen haar wil op te leggen, had de partij hen in de armen van rechts gedreven.

Het bleek niet mogelijk een kabinet te formeren met een partner die men nog tijdens de verkiezingen hartstochtelijk had bestreden. Toch trokken de sociaaldemocraten hier vooralsnog geen lessen uit. Vier jaar later gingen zij opnieuw de verkiezingsstrijd aan onder het motto ‘Den Uyl of Van Agt’.

Het resulteerde in een verlies van negen zetels. De mission impossible resulteerde in een tweede kabinet-Van Agt, met Den Uyl op een opgetuigd ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De ‘superminister’ ergerde zijn collega’s met voorstellen om het benodigde geld uit de budgetten van andere departementen te halen.

Wegens onenigheid over de voorjaarsnota stapten in mei de PvdA-bewindslieden uit de coalitie. Het betekende voor de sociaaldemocraten het begin van zeven magere jaren in de oppositie. Het waren daarentegen gouden tijden voor het CDA en zijn nieuwe leider Ruud Lubbers, die in de VVD de ideale partner vond voor zijn wouher. De polarisatiestrategie was definitief mislukt. Het doel was de confessionelen uiteen te drijven, maar het omgekeerde gebeurde. De christelijke linkervleugels hadden de confessionele partijen al grotendeels verlaten.

Sommige linkse christenen hadden zich verenigd in de in opgerichte Politieke Partij Radicalen; anderen waren overgestapt naar de PvdA. Deze scheiding der geesten verklaarde ten dele waarom het CDA na de Nacht van Schmelzer zijn politieke vrienden bij voorkeur ter rechterzijde zocht. Bami-akkoord In de loop van de jaren tachtig zette de PvdA de polarisatiegedachte bij het bod vuil. Onder leiding van Wim Kok, bo in Den Uyl opvolgde, voeren de sociaaldemocraten een voorzichtiger en realistischer koers.